Kedilerde Sarılık Neden Olur? Belirtileri ve Tedavisi

Kedilerde sarılık (ikterus), kanda bilirubin düzeyinin artması sonucu göz akı, diş etleri, kulak içleri ve deride sarı renk değişikliği görülmesidir. Sarılık kendi başına bir hastalık değil; alyuvarların aşırı yıkımı, karaciğer hastalıkları veya safra akışının bozulması gibi farklı sağlık sorunlarının dışa yansıyan bir belirtisidir. Bu nedenle kedide belirgin sararma fark edildiğinde altta yatan nedenin belirlenmesi için veteriner dahiliye değerlendirmesi önemlidir.

Kedilerde Sarılık Belirtileri Nelerdir?

Kedilerde sarılığın en belirgin bulgusu göz, diş eti, kulak içi ve deride sarı renk değişikliğidir. Altta yatan hastalığa bağlı olarak iştahsızlık, halsizlik ve kusma gibi belirtiler de görülebilir.

Temel Belirtiler

Gözlerde, diş etlerinde ve kulak içlerinde sararma: Sarılığın en kolay fark edilen belirtisidir.

• Göz aklarında, diş etlerinde ve kulak içlerinde sarı renk değişikliği

• Deride sararma

• İştahsızlık veya yemek yemeyi bırakma

• Halsizlik ve hareketlerde azalma

• Kusma

• Kilo kaybı

• İdrar renginde koyulaşma

Daha Kolay Gözden Kaçabilen Belirtiler

Sarılık başlangıç döneminde yalnızca hafif iştahsızlık, daha fazla uyuma, saklanma veya ara sıra kusma gibi belirsiz belirtilerle ortaya çıkabilir. Diş etleri koyu renkli kedilerde sararma zor fark edilebilir. Gözün beyaz kısmı ve kulak içleri kontrol edildiğinde renk değişikliği daha belirgin olabilir.

Kedilerde Sarılık Neden Olur?

Kedilerde sarılık, kan ve dokularda bilirubin adı verilen safra pigmentinin normal şekilde işlenememesi veya vücuttan uzaklaştırılamaması sonucu kandaki seviyesinin yükselmesiyle oluşur. Başlıca nedenler karaciğer hastalıkları, safra akışının engellenmesi ve kırmızı kan hücrelerinin aşırı yıkılmasıdır.

1. Karaciğer Hastalıkları

Karaciğer bilirubinin işlenmesinde önemli rol oynadığı için karaciğer hücrelerinin zarar görmesi sarılığa yol açabilir.

• Hepatit ve kolanjiohepatit: Karaciğer veya safra yollarındaki iltihaplanma bilirubinin işlenmesini ve safra akışını bozabilir.

• Hepatik lipidozis: Yeterince beslenemeyen kedilerde karaciğerde aşırı yağ birikmesi sonucu gelişebilir.

• Tümörler ve ileri karaciğer hastalıkları: Karaciğer dokusunun işlevini bozarak bilirubin düzeyinin yükselmesine neden olabilir.

• Enfeksiyonlar ve toksik maddeler: Bazı enfeksiyonlar, ilaçlar veya toksinler karaciğer hücrelerinde hasara yol açabilir.

Kedilerde birkaç gün süren belirgin iştahsızlık, özellikle fazla kilolu kedilerde yağlı karaciğer hastalığı (hepatik lipidozis) riskini artırabilir. Bu nedenle uzun süren yemek yememe durumu veteriner hekim tarafından değerlendirilmelidir.

2. Safra Yolu Tıkanıklığı

Safranın karaciğerden bağırsağa ulaşması engellendiğinde bilirubin kana geri birikebilir ve sarılık gelişebilir. Safra yollarındaki iltihaplanma, pankreatit, safra kesesi hastalıkları veya çevre dokulardaki kitleler bu tıkanıklığa neden olabilir.

3. Kırmızı Kan Hücrelerinin Hızlı Yıkılması

Alyuvarların normalden hızlı parçalanması, kısa sürede fazla miktarda bilirubin oluşmasına yol açabilir. Hemolitik anemi, bazı enfeksiyonlar, kan parazitleri ve toksik maddelere bağlı alyuvar hasarı bu tür sarılığın nedenleri arasında yer alabilir. Sarılığın hangi mekanizmaya bağlı geliştiğinin belirlenmesi önemlidir; çünkü tedavi, bilirubin yüksekliğinin kendisine değil altta yatan nedene göre planlanır.

Kedilerde Sarılık Nasıl Teşhis Edilir?

Kedilerde sarılık teşhisinde amaç yalnızca sararmayı doğrulamak değil, bilirubin yükselmesine neden olan hastalığı belirlemektir. Veteriner hekim kedinin klinik durumuna göre fizik muayenenin yanı sıra çeşitli laboratuvar testlerinden ve görüntüleme yöntemlerinden yararlanabilir.

• Fizik muayene: Gözler, diş etleri, kulak içleri ve deri sararma açısından değerlendirilir.

• Tam kan sayımı: Anemi ve kırmızı kan hücreleriyle ilgili değişiklikler araştırılır.

• Kan biyokimyası: Bilirubin ve karaciğerle ilişkili kan değerleri değerlendirilir.

• İdrar analizi: Bilirubin ve eşlik eden idrar değişiklikleri incelenebilir.

• Ultrasonografi: Karaciğer, safra kesesi, safra yolları ve pankreas görüntülenebilir.

Gerekli görülürse enfeksiyon testleri, hücre örneklemesi, biyopsi veya patoloji gibi ileri incelemelere de başvurulabilir.

Kedilerde Sarılık Tedavisi Nasıl Yapılır?

Kedilerde sarılık tedavisi sarılığa yol açan temel hastalığa göre planlanır. Bu nedenle her kedi için aynı tedavi yöntemi uygulanmaz.

1. Sıvı tedavisi: Sıvı kaybı veya elektrolit dengesizliği varsa damar yoluyla destek uygulanabilir.

2. Beslenme desteği: İştahsız veya yağlı karaciğer hastalığı riski bulunan kedilerde yeterli enerji alımının sağlanması önemlidir.

3. Bulantı ve kusma tedavisi: Kedinin yeniden beslenebilmesini kolaylaştırmak için uygun ilaçlar kullanılabilir.

4. Altta yatan hastalığın tedavisi: Enfeksiyon, karaciğer hastalığı veya alyuvar yıkımı gibi nedenlere yönelik tedavi uygulanır.

5. Safra yolu tıkanıklığının tedavisi: Tıkanıklığın nedenine göre medikal tedavi, girişimsel yöntem veya cerrahi gerekebilir.

Kendi kendine yemek yemeyen kedilerde veteriner hekim kontrollü besleme desteği veya gerektiğinde besleme tüpü önerebilir. Evde rastgele ilaç veya karaciğer destek ürünü kullanılması uygun değildir.

Kedilerde Sarılık Öldürür mü?

Kedilerde sarılık tedavi edilmezse ölümcül olabilir. Risk, sarılığa neden olan hastalığın türüne ve ne kadar ilerlediğine göre değişir. Özellikle ciddi karaciğer hastalıkları, safra yolu tıkanıklıkları ve hepatik lipidozis zamanında tedavi edilmediğinde yaşamı tehdit edebilir. Erken teşhis ve uygun tedavi, iyileşme ihtimalini önemli ölçüde etkileyebilir. Bu nedenle kedide belirgin sararma görüldüğünde veteriner hekim değerlendirmesi geciktirilmemelidir.