Kedilerde Fıtık - Nedenleri, Tedavisi, Ameliyatı

Kedilerde Fıtık Nedir?

Kedilerde fıtık, bir organın veya dokunun, onu yerinde tutan kas ve bağ dokusundaki açıklıktan geçerek normal konumunun dışına çıkmasıdır. Doğuştan bulunabilir veya travma sonucunda ortaya çıkabilir. Göbek ve kasık bölgesinde dışarıdan fark edilen bir şişlik oluşturabilirken göğüs boşluğuna uzanan fıtıklar dışarıdan görülmeyebilir. Fıtığın ciddiyeti, bulunduğu bölgeye, içerdiği organlara ve bu organların sıkışıp sıkışmadığına göre değişkenlik gösterebilir.

Kedilerde Fıtık Türleri Nelerdir?

Kedilerde fıtık türleri arasında diyafram, göbek, kasık ve perineal fıtık bulunur. Bu türler, fıtığın oluştuğu anatomik bölgeye göre adlandırılır. Ancak kedilerde görülen fıtıklar bunlarla sınırlı değildir. Mide fıtığı olarak bilinen hiatal fıtık gibi farklı türler de gelişebilir.

Kedilerde Diyafram Fıtığı (Göğüs Fıtığı)

Kedilerde diyafram fıtığı, karın ve göğüs boşluğunu birbirinden ayıran diyaframdaki açıklıktan karın organlarının göğüs boşluğuna geçmesidir. American College of Veterinary Surgeons, bu durumun travma sonucunda oluşabileceğini veya doğuştan bulunabileceğini belirtiyor. Yer değiştiren organlar akciğerlerin genişlemesini zorlaştırarak solunum güçlüğüne neden olabilir. Dışarıdan şişlik görülmediği için tanıda özellikle göğüs bölgesinin röntgen ile görüntülenmesinden yararlanılır.

Kedilerde Göbek Fıtığı (Umbilical Hernia)

Kedilerde göbek fıtığı, doğumdan sonra göbek halkasının tam kapanmaması nedeniyle yağ dokusunun veya karın içindeki yapıların bu açıklıktan dışarı doğru ilerlemesidir. Genellikle göbek bölgesinde yumuşak bir şişlik şeklinde fark edilir. Küçük fıtıklar belirti vermeyebilir. Ancak bağırsak gibi organların açıklıkta sıkışması ağrıya ve acil müdahale gerektiren sorunlara yol açabilir.

Kedilerde Kasık Fıtığı (Inguinal Hernia)

Kedilerde kasık fıtığı, karın içindeki yağ dokusunun veya organların kasık kanalından geçerek kasık bölgesinde şişlik oluşturmasıdır. Şişlik tek tarafta ya da her iki tarafta görülebilir. Fıtığın içinde yalnızca yağ dokusu bulunduğunda belirgin rahatsızlık oluşmayabilir. Bağırsak veya idrar kesesi etkilendiğinde ise kusma, ağrı ve idrar yapmada güçlük gelişebilir.

Kedilerde Perineal Fıtık (Perineal Hernia)

Kedilerde perineal fıtık, makat çevresini destekleyen kasların zayıflaması veya bütünlüğünü kaybetmesiyle dokuların bu bölgeye doğru yer değiştirmesidir. Makatın yanında şişlik, dışkılarken ıkınma ve kabızlıkla kendini gösterebilir. İdrar kesesinin fıtığa katılması idrar çıkışını engelleyebilir. Bu durumda acil müdahale gerekir.

Kedilerde Fıtık Neden Olur?

Kedilerde fıtık, dokuları yerinde tutan yapıların doğuştan açık kalması, sonradan yırtılması veya zayıflaması nedeniyle oluşur. Nedeni, fıtığın bulunduğu bölgeye göre değişir. Fıtık oluşumuna yol açabilen veya gelişimini kolaylaştırabilen başlıca durumlar şunlardır:

1. Doğuştan Gelen Açıklıklar: Göbek halkasının kapanmaması veya diyaframın gelişimindeki bozukluklar, organların normal konumundan çıkmasına izin verebilir.

2. Travmalar: Trafik kazası, yüksekten düşme veya şiddetli darbeler, kas ve bağ dokusunda yırtılmaya neden olabilir.

3. Destek Dokularının Zayıflaması: Özellikle leğen kemiği çevresindeki destek kaslarının zayıflaması, perineal fıtık gelişimine zemin hazırlayabilir.

4. Uzun Süren Ikınma: Dışkılama veya idrar yapma güçlüğüne bağlı tekrarlayan ıkınma, zayıflamış dokular üzerindeki baskıyı artırabilir. Ikınma bazı durumlarda fıtığın sonucu olarak da ortaya çıkabilir.

Kedilerde Fıtık Belirtileri Nelerdir?

Kedilerde fıtık belirtileri, fıtığın bulunduğu bölgeye ve etkilenen organlara göre değişir. Başlıca belirtiler şunlardır:

1. Bölgesel Şişlik: Göbek, kasık veya makat çevresinde deri altında kabarıklık oluşması.

2. Ağrı ve Huzursuzluk: Fıtık bölgesine dokunulduğunda kedinin tepki vermesi, miyavlaması veya huzursuz hareket etmesi.

3. Solunum Güçlüğü: Özellikle diyafram fıtığında hızlı, zorlanarak veya ağzı açık nefes alma.

4. Kusma ve İştahsızlık: Bağırsakların etkilenmesine bağlı kusma, mamaya ilginin azalması veya yemek yememe.

5. Halsizlik: Hareketlerde azalma, saklanma ve çevreye karşı ilgisizlik.

6. Dışkılama Güçlüğü: Perineal fıtıkta kabızlık, tekrarlayan ıkınma veya dışkı yaparken zorlanma.

7. İdrar Yapmada Güçlük: İdrar kesesinin etkilenmesine bağlı zorlanma veya idrar yapamama.

Solunum güçlüğü, idrar yapamama veya şiddetli ağrı varsa beklemeden veteriner kliniğine başvurulmalıdır.

Kedilerde Fıtık Nasıl Teşhis Edilir?

Kedilerde fıtık, veteriner muayenesi ve gerektiğinde görüntüleme yöntemleriyle teşhis edilir. Değerlendirmede fıtığın yeri, içerdiği dokular ve organların etkilenme durumu araştırılır. Başlıca teşhis yöntemleri şunlardır:

1. Fiziksel Muayene: Şişliğin büyüklüğü, kıvamı ve ağrılı olup olmadığı değerlendirilir. Kedinin solunumu, karın bölgesi ve belirtilere göre makat çevresi de kontrol edilir.

2. Röntgen: Organların normal konumundan çıkıp çıkmadığını gösterir. Özellikle göğüs fıtığında karın organlarının göğüs boşluğuna geçişini değerlendirmek için kullanılır.

3. Ultrasonografi: Fıtık bölgesindeki yağ dokusu, bağırsak veya idrar kesesi gibi yapılar ultrasonografi ile incelenebilir. Bu yöntem, şişliğin içeriğini ve etkilenen organları değerlendirmeye yardımcı olur.

4. İleri Görüntüleme: İlk incelemeler yeterli olmadığında kontrastlı görüntüleme veya bilgisayarlı tomografi kullanılabilir. Bu yöntemler, fıtığın yapısını ve organlarla ilişkisini daha ayrıntılı değerlendirmek için tercih edilir.

5. Kan Tahlilleri: Fıtığı doğrudan teşhis etmez ancak kedinin genel sağlık durumunu ve eşlik eden sorunları değerlendirmeye yardımcı olur. Ameliyat planlanan kedilerde anestezi öncesi değerlendirmeyi desteklemektedir.

Solunum sıkıntısı bulunan kedilerde öncelik, gerekli desteğin sağlanmasıdır. Tetkiklerin sırası ve kapsamı, kedinin genel durumuna göre belirlenir.

Kedilerde Fıtık Tedavisi Nasıldır?

Kedilerde fıtık tedavisi, fıtığın türüne, açıklığın büyüklüğüne ve organların sıkışıp sıkışmadığına göre planlanır. Tedavinin amacı, etkilenen organların işlevini korumak ve gerektiğinde fıtığa neden olan açıklığı kapatmaktır. Uygulanabilecek tedavi yaklaşımları şunlardır:

• Kontrollü Takip: Küçük ve sorun oluşturmayan bazı göbek fıtıklarında düşünülebilir. Fıtığın büyüklüğü ve organ sıkışması riski, veteriner kontrolleriyle değerlendirilir.

• Destek Tedavisi: Solunum veya dolaşım sorunu bulunan kedilere ihtiyaçlarına göre oksijen, sıvı desteği ve ağrı kontrolü sağlanır. Bu uygulamalar kedinin durumunu düzeltmeye yardımcı olur ancak fıtık açıklığını kapatmaz.

• Planlı Cerrahi Onarım: Ameliyat gereken ancak acil risk taşımayan fıtıklarda uygulanır. Yer değiştiren dokular normal konumuna alınır ve açıklık kapatılır; uygun göbek fıtıklarında işlem kısırlaştırmayla birlikte yapılabilir.

• Acil Cerrahi Müdahale: Organ sıkışması, kanlanma bozukluğu veya idrar çıkışının engellenmesi gibi durumlarda gerekebilir. Sıkışan organlar serbestleştirilir, hasarlı dokular değerlendirilir ve fıtık onarılır.

Tedavinin zamanlaması yalnızca şişliğin büyüklüğüne göre belirlenmemektedir. Küçük görünen bir fıtıkta da organ sıkışması gelişebileceğinden, takip kararı veteriner muayenesinden sonra verilmelidir.

Kedi Fıtık Ameliyatı

Kedi fıtık ameliyatında, yer değiştiren organ ve dokular normal konumuna alınır ve fıtığa neden olan açıklık kapatılır. Genel anestezi altında gerçekleştirilen bu cerrahi işlemin kapsamı, fıtığın bulunduğu bölgeye ve organlarda hasar olup olmadığına göre değişir.

1. Fıtık Ameliyatı Öncesi Hazırlık

Muayene, kan tahlilleri ve görüntüleme sonuçları değerlendirilerek ameliyat planlanır. Travma geçiren kedilerde diğer yaralanmalar da kontrol edilir. Solunum güçlüğü veya dolaşım sorunu varsa ameliyat öncesinde oksijen ve sıvı desteği gibi gerekli tedavilere başlanır. Mama ve suyun ne zaman kesileceği, kedinin yaşına ve sağlık durumuna göre veteriner hekim tarafından belirlenir.

2. Fıtık Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Kedi anesteziye alındıktan sonra ameliyat bölgesi hazırlanır. İşlem şu adımlarla gerçekleştirilir:

1. Fıtığa Ulaşılması: Kesi açılarak fıtık bölgesine ulaşılır ve yer değiştiren dokular incelenir.

2. Organların Yerine Alınması: Sıkışan organlar serbestleştirilerek normal konumuna alınır. Hasar varsa gerekli onarım yapılır; canlılığını kaybetmiş doku çıkarılır.

3. Açıklığın Onarılması: Fıtığa neden olan açıklık dikişlerle kapatılır. Dokuların yetersiz kaldığı bazı durumlarda cerrahi yama gibi destekler kullanılabilir.

4. Kesinin Kapatılması: Kanama kontrolünün ardından kesi kapatılır. Kedi anesteziden uyanırken solunumu ve genel durumu izlenir.

3. Fıtık Ameliyatı Sonrası Bakım

Ameliyat sonrasında kedinin ağrısı, solunumu ve beslenmesi takip edilir. Eve dönüş zamanı, yapılan işleme ve kedinin durumuna göre belirlenir. Göğüs fıtığı ameliyatı geçiren kedilerde yakın solunum takibi için hospitalizasyon, yani klinikte yatarak izlem gerekebilir.

Evde kedinin koşması ve zıplaması, hekimin belirttiği süre boyunca önlenmelidir. Dikişleri yalamasını engellemek için yakalık kullanılmalı, ilaçlar ve öğünler verilen plana göre düzenlenmelidir. Yarada açılma, akıntı veya artan şişlik görülürse kliniğe başvurulmalıdır. Nefes almada güçlük, tekrarlayan kusma ya da belirgin kötüleşme varsa kontrol günü beklenmemelidir.