Kedilerde Kalp Krizi: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi
Kedilerde kalp krizi, kalp kasının bir bölümüne giden kanın azalması veya kesilmesi sonucu o bölgedeki dokunun ölmesidir. Miyokard enfarktüsü adı verilen bu durum kedilerde nadir görülür. Ani çökme, ayağa kalkamama ve nefes almakta zorlanma kalp krizinde görülebilir. Kalp yetmezliği ve ciddi ritim bozuklukları da benzer belirtiler verebildiğinden, bu bulgulardan biri ortaya çıktığında kediyi beklemeden acil veteriner kliniğine götürün.
Kedilerde Kalp Krizi Belirtileri
Ani güçsüzlük, bayılma ve solunum güçlüğü kalp krizi şüphesi doğurabilir. Veteriner hekim, bu bulguların kalp kası hasarından mı yoksa solunumu veya dolaşımı etkileyen başka bir sorundan mı kaynaklandığını araştırır.
Ani güçsüzlük: Kedi birden ayağa kalkmakta zorlanır, ayakta duramaz veya birkaç adım attıktan sonra çöker.
Hızlı ya da güçlükle soluma: Kedi dinlenirken peş peşe nefes alabilir. Boynunu öne uzatması ve her nefeste karnının belirgin biçimde hareket etmesi, nefes almak için çaba harcadığını gösterir.
Ağız açık nefes alma: Dinlenirken ağzı açık nefes alan kedi acilen değerlendirilmelidir.
Bayılma: Kedi bir anda yere düşüp kısa süre çevresine tepki vermeyebilir. Hemen ayağa kalksa bile acil muayene gerekir.
Arka bacaklarda ani hareket kaybı: Kedinin bir veya iki arka bacağını sürüklemesi, ağrı duyması ve patilerinin soğuması bacak damarının pıhtıyla tıkandığını düşündürür. Arteriyel tromboemboli adı verilen bu durum da acil müdahale gerektirir.
Kediler Neden Kalp Krizi Geçirir?
Kedilerde kalp krizi, kalp kasını besleyen koroner damarlarda kan akımı ciddi ölçüde azaldığında veya kesildiğinde gelişir. Damarın içini bir pıhtı kapatabilir, damar duvarı kalınlaşarak kanın geçeceği alanı daraltabilir veya kalp kasının içindeki küçük damarlar yeterli kan taşıyamayabilir.
Koroner damarın pıhtıyla tıkanması: Kalpte oluşan bir pıhtı kopup koroner damarlardan birine ulaşabilir. Pıhtı damarı tıkarsa kalp kasının o damardan beslenen bölümü oksijensiz kalır.
Koroner damar duvarının kalınlaşması: Damar duvarı kalınlaştıkça kanın geçtiği boşluk daralır. İleri daralmada kalp kasının bir bölümüne yeterli kan ulaşmayabilir.
Küçük koroner damarların daralması: Kalp kasının içindeki küçük damarlar daraldığında, büyük koroner damarlar açık olsa bile kalp kasının bazı bölgelerine giden kan azalabilir.
Kalbin iç yüzeyinde enfeksiyon: Enfektif endokarditte kalbin iç yüzeyinde veya kapakçıklarında oluşan birikimlerden parçalar kopabilir. Bu parçalar nadiren koroner damara ulaşıp kan akımını kesebilir.
Tümör dokusunun damarı tıkaması: Dolaşıma karışan tümör dokusu nadiren koroner damarları tıkayabilir. Kedi ve köpeklerde miyokard enfarktüsü vakalarını inceleyen çalışmada, bu mekanizma bazı kedilerde enfarktüsle ilişkili bulunmuştur.
Hipertrofik kardiyomiyopati (HCM), kedilerde kalp büyümesi nedenlerinden biridir. HCM’de kalp kası kalınlaşır ve kalbin kanla dolması zorlaşabilir. Sol kulakçık da genişlediğinde içindeki kan daha yavaş hareket eder ve pıhtı oluşma riski artar. Pıhtının yol açtığı hasar, dolaşıma karıştıktan sonra hangi damarı tıkadığına bağlıdır.
Kedi Kalp Krizi Geçiriyorsa Ne Yapılmalı?
Kediniz nefes almakta zorlanıyorsa, aniden yere yığıldıysa veya arka bacaklarını kullanamıyorsa en yakın acil veteriner kliniğine gidin. Evde belirtilerin geçmesini beklemeyin.
Kliniğe ön bilgi: Yola çıkışı geciktirmeden kliniği arayın. Kedinizin solunum güçlüğü çektiğini, bayıldığını veya bacaklarını kullanamadığını söyleyin.
Güvenli taşıma: Kediyi göğsüne baskı uygulamadan, mümkün olduğunca az hareket ettirerek taşıma çantasına alın. Yürüyüp yürüyemediğini görmek için ayağa kaldırmayın.
Solunum pozisyonu: Kedinin rahat nefes alabildiği pozisyonda kalmasına izin verin. Zorla sırtüstü yatırmayın veya yan çevirmeyin.
Mama ve su: Nefes almakta zorlanan veya çevresine tepki vermeyen kedinin ağzına mama ya da su koymayın.
İlaç kullanımı: Veteriner hekim söylemedikçe aspirin, insanlara yönelik kalp ilacı veya kedinin düzenli ilacından ek doz vermeyin.
Belirtilerin başlangıcı: İlk belirtiyi ne zaman fark ettiğinizi ve kedi bayıldıysa ne kadar süre tepkisiz kaldığını hekime bildirin.
Kedi kısa sürede toparlasa bile muayeneyi ertelemeyin. Kullandığı ilaçların kutuları veya önceki tetkikleri elinizin altındaysa yanınıza alın.
Kedilerde Kalp Krizi Nasıl Teşhis Edilir?
Kedilerde kalp krizi şüphesi, EKG kaydı, kalp ultrasonu ve kandaki kalp kası hasarı bulguları birlikte değerlendirilerek araştırılır. Solunum veya dolaşım ciddi biçimde etkilenmişse veteriner hekim önce bunları destekler. Kedinin durumu elverdiğinde kardiyoloji muayenesinde enfarktüs şüphesine ek olarak kalp yetmezliği, ritim bozukluğu ve pıhtı bulguları incelenir.
Klinik muayene: Solunum, kalp ritmi, nabız ve diş etlerinin rengi kontrol edilir. Arka bacaklarda ani güç kaybı varsa patilerin sıcaklığına ve kasık bölgesindeki nabza bakılır.
Elektrokardiyografi (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesi kaydedilir. Ritim bozuklukları ve kalp kasının yetersiz kanlanmasıyla ilişkili olabilecek değişiklikler araştırılır.
Ekokardiyografi (kalp ultrasonu): Kalp kasının belirli bir bölgesinde kasılmanın zayıflayıp zayıflamadığına bakılır. Kalp odacıklarının boyutu ve kalpte pıhtı görülüp görülmediği de değerlendirilir.
Kardiyak troponin I testi: Kalp kası hasar gördüğünde kandaki troponin düzeyi yükselebilir. Yüksek sonuç, hasarın nedenini araştırmak için EKG ve ultrason bulgularıyla birlikte yorumlanır.
Göğüs görüntülemesi: Solunumu görüntülemeye izin veren kedilerde göğüs röntgeni çekilebilir. Akciğerlerde ödem veya göğüs boşluğunda sıvı birikmesi, nefes darlığına kalp yetmezliğinin eşlik edip etmediğini değerlendirmeye yardımcı olur.
Kedilerde Kalp Krizi Tedavisi
Kedilerde kalp krizi tedavisi, önce solunumu ve dolaşımı desteklemeye dayanır. Veteriner hekim sonraki müdahaleyi kalbin kan pompalama gücüne ve kedide ritim bozukluğu, pıhtı veya kalp yetmezliği olup olmadığına göre belirler.
Oksijen desteği ve yakın izlem: Nefes almakta zorlanan kedilere oksijen verilebilir. Oksijen ihtiyacı sürüyorsa veya ritim ve tansiyonun yakından izlenmesi gerekiyorsa yoğun bakım ve hospitalizasyon gerekebilir.
Ritim bozukluğunun tedavisi: Ritim bozukluğu kalbin yeterli kan pompalamasını engelliyorsa tedavi EKG’de görülen ritme ve kedinin tansiyonuna göre düzenlenir.
Pıhtı riskinin azaltılması: Kalpte pıhtı görülürse veya yeni pıhtı oluşma riski yüksekse veteriner hekim pıhtı oluşumunu azaltmaya yönelik ilaçları değerlendirebilir. ACVIM’in kedilerde kardiyomiyopati kılavuzu, bu riskin değerlendirilmesinde sol kulakçığın boyutuna ve işlevine bakılmasını önerir.
Eşlik eden kalp yetmezliğinin tedavisi: Akciğer ödemi varsa diüretik ilaçlar kullanılabilir. Akciğerlerin çevresinde biriken sıvı nefes almayı güçleştiriyorsa veteriner hekim sıvıyı boşaltabilir.
Kalp Krizi Sonrası Kedilerde Takip ve Evde Bakım
Taburculuk sonrası takipte kedinin iştahı, günlük hareketleri ve uykudaki solunumu izlenir. Veteriner hekiminiz solunum takibi istediyse kediniz uyurken göğsünün her yükselişini bir nefes sayarak bir dakikalık ölçümü kaydedin. İlaçları belirtilen saatlerde verin ve dozu değiştirmeden önce hekiminize danışın. Kontrol muayenesinde kalbin kasılma gücü ve ritmi değerlendirilir. Bu bulgulara göre tedavi planı güncellenebilir. Kedi yeniden bayılırsa, ağzı açık solumaya başlarsa veya arka bacaklarında ani güç kaybı gelişirse kontrol gününü beklemeden kliniğe gidin.
Sık Sorulan Sorular
Kedilerde kalp krizi ile kalp durması arasındaki fark nedir?
Kalp krizinde, kalp kasının yeterli kan alamayan bölümü hasar görür ve kalp atmaya devam edebilir. Kalp durmasında kalp vücuda kan pompalayamaz ve dolaşım durur.
Kalp hastalığı olan kedi daha önce belirti göstermeden fenalaşabilir mi?
Kalp hastalığı olan bir kedi, kalp yetmezliği gelişene kadar normal yiyip oynayabilir. Kalp yetmezliğine bağlı olarak akciğerlerde sıvı biriktiğinde, dinlenirken hızlı veya güçlükle nefes alması ilk belirti olabilir.
Kedinin bayıldıktan sonra hemen ayağa kalkması ne anlama gelir?
Kedinin hemen ayağa kalkması, bilincinin geri geldiğini gösterir. Geçici bir kalp ritmi bozukluğu da kısa süreli bayılmaya yol açabildiği için kedi toparlasa bile acilen muayene edilmelidir.
Stres kedilerde kalp krizine neden olur mu?
Stresin tek başına kedilerde kalp krizine yol açtığı gösterilmemiştir. Kalp kası hastalığı olan kedilerde yoğun stres, kalp yetmezliğini tetikleyerek solunum güçlüğüne yol açabilir.
Kalpte üfürüm duyulması kedinin kalp krizi geçireceğini gösterir mi?
Kalpte üfürüm duyulması, kedinin kalp krizi geçireceğini tek başına göstermez. Veteriner hekim, üfürümün kalp kasında kalınlaşma veya kapak sorunu gibi bir değişiklikten kaynaklanıp kaynaklanmadığını kalp ultrasonuyla araştırabilir.
Kalp krizi geçiren kedi tamamen iyileşebilir mi?
Kalp krizi geçiren kedi günlük yaşamına dönebilir, ancak hasar gören kalp kasında kalıcı kasılma kaybı olabilir. Kontrol ultrasonunda bu hasarın kalbin kan pompalama gücünü ne ölçüde etkilediği değerlendirilir.