Köpeklerde Katarakt: Belirtileri, Nedenleri ve Ameliyatı

Köpeklerde Katarakt Nedir?

Köpeklerde katarakt, göz merceğinin saydamlığını kaybederek bulanıklaşmasıdır. Bu bulanıklık, ışığın gözün arkasındaki retinaya ulaşmasını zorlaştırarak görme kaybına yol açabilir. Kalıtsal yatkınlık, diyabet, yaşlanma ve göz yaralanmaları başlıca nedenler arasındadır. Göz bebeğinin arkasında beyazlaşma ya da köpeğin hareketlerinde görme güçlüğünü düşündüren değişiklikler fark edildiğinde göz muayenesi gerekir.

Köpeklerde Katarakt Belirtileri

Köpeklerde katarakt başlangıcı, gözde beyazlaşma, görme güçlüğü ve bulanıklıkla kendini gösterebilir. İlk dönemde belirtiler hafif olabilir ancak mercekteki bulanıklık arttıkça köpeğin günlük hareketleri de etkilenebilir. Dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır:

• Gözde Beyazlaşma: Göz bebeğinin arkasında beyaz veya gri bir bulanıklık görülebilir.

• Eşyalara Çarpma: Köpek kapı kenarlarını, mobilyaları veya önündeki engelleri fark etmekte zorlanabilir.

• Merdivenlerde Tereddüt: Basamakları ayırt edemediği için çıkarken veya inerken duraksayabilir.

• Loş Ortamda Zorlanma: Akşam yürüyüşlerinde veya az ışıklı alanlarda daha yavaş ve temkinli hareket edebilir.

• Davranış Değişiklikleri: Bilmediği ortamlara girmek istemeyebilir ve sahibinin yakınında kalmaya çalışabilir.

Gözde kızarıklık, belirgin sulanma veya gözünü kısma varsa katarakta eşlik eden başka göz hastalıkları bulunabilir. Bu belirtilerde ya da ani görme kaybında muayene geciktirilmemelidir.

Köpeklerde Katarakt Neden Olur?

Köpeklerde katarakt, göz merceğinin yapısını ve saydamlığını bozan kalıtsal, metabolik veya sonradan gelişen sorunlar nedeniyle oluşur. Başlıca nedenler şunlardır:

1. Kalıtsal Yatkınlık: Genetik özellikler nedeniyle mercekte bulanıklık gelişebilir. Kalıtsal katarakt yalnızca yaşlı köpeklerde değil, genç köpeklerde de görülür.

2. Diyabet: Yüksek kan şekeri, mercekte su birikimine ve mercek liflerinin bozulmasına yol açabilir. Diyabete bağlı katarakt hızla ilerleyebilir.

3. Yaşlanma: İleri yaşlarda göz merceğindeki değişikliklere bağlı katarakt gelişebilir. Ancak yaşlı köpeklerde görülen her mercek bulanıklığı katarakt değildir.

4. Göz Yaralanmaları: Göze alınan darbeler veya delici yaralanmalar, merceğe zarar vererek bulanıklık oluşturabilir.

5. Göz İçi İltihabı: Üveit olarak adlandırılan göz içi iltihabı, özellikle uzun sürdüğünde merceğin saydamlığını bozabilir.

6. Beslenme Dengesizlikleri: Özellikle uygun olmayan süt ikameleriyle beslenen yavrularda, besin dengesizliklerine bağlı katarakt gelişebilir.

Katarakt Hangi Köpek Irklarında Daha Sık Görülür?

Kalıtsal katarakta yatkınlık; Amerikan Cocker Spaniel, Golden Retriever, Labrador Retriever, Minyatür Schnauzer, Sibirya Kurdu, Boston Terrier, Bichon Frise ve Standart Kaniş gibi ırklarda bildirilmiştir. Avustralya Çoban Köpeği ve Staffordshire Bull Terrier de bu gruptadır. Bu ırklardan birine sahip olmak, köpeğin mutlaka katarakt geliştireceği anlamına gelmemektedir. Katarakt diğer ırklarda ve melez köpeklerde de görülebilir.

Köpeklerde Katarakt Kaç Yaşında Başlar?

Köpeklerde kataraktın başladığı tek bir yaş yoktur. Doğuştan bulunabilir, yavrulukta veya yetişkinlikte ortaya çıkabilir. Kalıtsal kataraktın başlangıç yaşı ırka göre değişir; örneğin Amerikan Cocker Spaniel’de 1–6, Bichon Frise’de 2–6 yaş arasında görülebilir. Yaşa bağlı katarakt ileri yaşlarda gelişirken diyabet veya yaralanma nedeniyle oluşan katarakt için belirli bir yaş sınırı yoktur.

Köpeklerde Katarakt Nasıl Teşhis Edilir?

Köpeklerde katarakt teşhisi, veteriner hekimin yaptığı ayrıntılı göz muayenesiyle konur. Mercekteki bulanıklığın yeri ve derecesi incelenirken görme kaybına neden olabilecek diğer göz hastalıkları da değerlendirilir. Teşhis sürecinde kullanılan başlıca yöntemler şunlardır:

1. Göz Muayenesi: Göz bebeğinin ışığa tepkisi ve köpeğin görme yetisi değerlendirilir.

2. Yarık Lamba Muayenesi: Özel bir ışık ve büyütme sistemiyle göz merceği incelenir. Kataraktın yeri ve ilerleme derecesi belirlenir.

3. Göz İçi Basınç Ölçümü: Glokom gibi eşlik eden göz hastalıklarını araştırmak için göz tansiyonu ölçülür.

4. Göz Ultrasonu: Özellikle ileri kataraktlarda, merceğin arkasındaki yapıların ve retinanın durumu incelenir.

5. Elektroretinografi (ERG): Retina hücrelerinin ışığa verdiği yanıt ölçülür. Bu test özellikle ameliyat öncesinde görme potansiyelini değerlendirmek için kullanılır.

Ultrason ve elektroretinografi gibi ileri incelemelere her köpekte ihtiyaç duyulmamaktadır. Bu testler özellikle ameliyat planlanan köpeklerde gözün iç yapılarının ve retinanın değerlendirilmesi için kullanılabilir.

Köpeklerde Katarakt Tedavisi

Köpeklerde kataraktı ortadan kaldıran tedavi, bulanıklaşan merceğin ameliyatla çıkarılmasıdır. Mevcut kataraktı erittiği veya merceği yeniden saydamlaştırdığı kanıtlanmış bir göz damlası bulunmamaktadır. Kullanılan ilaçlar, katarakta eşlik eden iltihap ve göz içi basınç artışı gibi sorunlara yöneliktir.

Katarakt için ameliyat kararı, köpeğin görme düzeyi, retinanın sağlığı ve genel sağlık durumu değerlendirilerek verilir. Görmeyi belirgin etkilemeyen küçük kataraktlar düzenli muayenelerle izlenebilir. Ameliyat düşünülen köpeklerde kataraktın tamamen ilerlemesi beklenmemelidir. Hastalık ilerledikçe göz içinde iltihaplanma ve başka komplikasyonlar gelişebilir. Bu durum ameliyatı zorlaştırabilir ve başarı şansını olumsuz etkileyebilir.

Ameliyata uygun olmayan köpeklerde de kontroller sürdürülmelidir. Gerektiğinde reçete edilen damlalarla göz içi iltihabı ve basınç sorunları kontrol altına alınmaya çalışılır.

Köpeklerde Katarakt Ameliyatı

Köpeklerde katarakt ameliyatı, bulanıklaşan mercek içeriğinin çıkarılması ve uygun hastalarda yerine yapay mercek yerleştirilmesiyle yapılır. Genel anestezi altında gerçekleştirilen ameliyatta genellikle fakoemülsifikasyon yöntemi kullanılır. Süreç şu aşamalardan oluşur:

1. Muayene: Köpeğin genel sağlık durumu ve gözleri değerlendirilir. Gerekli testlerle retinanın durumu ve ameliyata uygunluğu kontrol edilir.

2. Anestezi: Köpek genel anestezi altına alınır ve yaşamsal bulguları takip edilir.

3. Merceğin Temizlenmesi: Gözde küçük bir kesi açılır. Bulanık mercek içeriği ultrason enerjisiyle parçalanarak çıkarılır.

4. Yapay Mercek Yerleştirilmesi: Mercek kapsülü uygunsa yapay mercek yerleştirilir ve kesi kapatılır.

5. İlk Kontroller: Köpek anesteziden uyandıktan sonra göz içi basıncı ve ameliyat bölgesi kontrol edilir.

6. İyileşme Süreci: Reçete edilen damlalar kullanılır, koruyucu yakalık takılır ve düzenli kontrollerle iyileşme takip edilir.